Auteur: heemkringwichelen

Op vraag van het echtpaar De Geest-Lowie heeft een architect uit Kortrijk, Cyrille Van Houtte, dit herenhuis in 1885 ontworpen. Het behoort stilistisch tot de eclectische Vlaamse renaissance.

Toen de twee ongehuwde kinderen van het echtpaar De Geest-Lowie – van wie zoon Desiré lange tijd schepen was – de laatste jaren van hun leven in het klooster doorbrachten, hebben zij in 1937 het gebouw laten verkopen.

De broers Van Hauwermeiren, landbouwers op de Rimeir, werden de nieuwe eigenaars. De gehuwde broer betrok het pand met zijn gezin. Kort daarna reeds stierven de ouders en de ongehuwde broer-landbouwer, tevens inspecteur van de oorlogsschade na de Eerste Wereldoorlog en schepen, nam toen de kinderen onder zijn hoede en ging ook in het huis wonen. Zijn dood bracht de ruime herenwoning in handen van de twee nazaten, René en Anna.

Zoon René, master in de rechten en het notariaat, ging de diplomatie in en was Belgisch consul en ambassadeur in Bern, Rome, New York en Caracas (Venezuela). Zus Anna huwde met tandarts Gilbert Van Cromphaut die in het huis een praktijk opstartte. Zoon Chris volgde zijn vader op als tandarts en bewoont nu, samen met zijn gezin, deze opmerkelijke woning.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren Duitse officieren ingekwartierd in de woning. De eigenaar, J. De Geest, metselde een deel van zijn kelder dicht zodat zijn mooie voorraad wijn niet ten prooi kon vallen van de bezetters. Op de ruime zolder vonden de huidige bewoners nog verhuiskoffers met een valse bodem om geld in te bewaren. En er was nog “groot geld” in verstopt ook.

Ruim twintig jaar later, tijdens de Tweede Wereldoorlog, vielen brandbommen op de Margote, onder meer één doorheen het dak van het herenhuis. De bom kwam niet tot ontbranding en de schade bleef daardoor beperkt. Ook aan de overkant van de Schelde, in de meersen, vielen ook bommen neer. Door de luchtverplaatsing sneuvelden veel vensters aan de voorgevel van het huis, waaronder de typisch originele rozetvensters. Die werden niet meer vervangen, maar dichtgemaakt.

Dit vroegere herenhuis is na het Oud-Gemeentehuis het oudste en meest historische huis van onze gemeente. Na vernieuwing van de voorgevel heeft het wel zijn vroegere aanblik verloren.

In het jaar 1767 kreeg de schipper J.B. D’Hooghe toestemming om een huis te bouwen op de cijnsgrond van het “Hospitael en Wezenhuyzen van Aalst”. Zijn zoon Guillelmus werd na diens overlijden eigenaar van het voorname herenhuis.

In 1853 stierf Guillelmus D’Hooghe en nog hetzelfde jaar, bij een openbare verkoop, kwamen zijn vier kinderen gezamenlijk in het bezit van alle eigendom op de grond toebehorend aan het voormelde Hospitael van Aelst, die volgens kadastrale legger van het plan Popp respectievelijk bestond uit een boomgaard, een tuin, twee huizen, een huis met erf, een magazijn en nog een huis met erf en tuin. Het volledige eigendom, gelegen op een cijnspacht die in principe liep tot kerstdag 1866, strekte zich uit vanaf de muur van het kerkhof tot aan het oud gemeentehuis. Het bestaande grafmakershuisje zou trouwens nog een gedeelte zijn van laatstgenoemd huis (hoevetje) met erf.

Ook de familie D’Hooghe heeft een opmerkelijke rol gespeeld in het bestuurlijk leven met als leden onder andere een burgemeester en ontvanger van gemeente- en armenbestuur. De familie was ook actief in de Wichelse handel en nijverheid.

Maar op 6 oktober 1869 kwam er opnieuw en openbare verkoop waarbij de cijnspacht wettelijk werd opgeheven en de Gods- en Wezenhuyzen alle voormelde eigendom verkochten aan Eduard Meuris, geneesheer te Wichelen. De dokter verliet Wichelen en in juni van het jaar 1894 verkocht hij het belangrijkste gedeelte van het eigendom aan zijn opvolger Leon Savoir. Op dat ogenblik werd het beschreven als “een huis met remise, koer, stal en tuin, lust- en moeshof”. In 1895 zou hij het overige gedeelte verkocht hebben aan een nijveraar uit Gent. Dr. Leon Savoir werd een opmerkelijke Wichelse figuur, huisarts, amateur-archeoloog en burgemeester. Drie jaar na zijn overlijden besloot zijn echtgenote Julia Gabriëls in 1926 het huis te verkopen aan ene Van Goethem van Schaarbeek. Nauwelijks twee jaar later werd het eigendom doorverkocht aan de Wichelse familie Van Wesemael.

In oude vissersdorpjes langs de Schelde vind je wel vaker steegjes die de waterloop en het centrum met elkaar verbinden. Langs daar konden geloste goederen snel naar de grote weg worden gebracht om verder verdeeld te worden.

Het is een heel smal straatje dat het deel van de Margote, dat vroeger nog bekend stond als “Dorp”, met de Schelde verbindt en een onderdeel is van de Scheldehoek. Er gaat een verhaal dat wekelijks een schip aanlegde met hoofdzakelijk mosselen, maar ook vis aan boord. Een Wichels koppel, Mieken Ollekes en Lange Vien, laadde al het mogelijke over op een hondenkar, via het glazen straatje werd de koopwaar naar de straathoek gevoerd en daar als koopwaar aangeboden. 

Rond 1910 werd de vermelding “glazen straatje” voor het eerst schriftelijk gebruikt. Op dat ogenblik stonden er zes vochtige huisjes die eigendom waren van de toenmalige lokale liefdadigheidsinstelling (wat we nu OCMW noemen) en bewoond waren door bijzondere volkse figuren die allen een bijnaam hadden. Dankt het straatje zijn naam aan deze bewoners of één van hen? Heeft de naam te maken met de voorzichtige behandeling van alle gedragen vracht en last? Of heeft de verlichting van de Moeder Maagd voor klaarheid gezorgd? Een verband met het gelijknamige straatje in Gent hebben wij niet kunnen vinden.

De meest aannemelijke verklaring is dat ook breekbaar glas en gleiswerk langs hier werden gelost.

De pastorie heeft dezelfde architect als de kerk: Edmond Serrure senior uit Sint-Niklaas. Ze werd gebouwd met gelden afkomstig uit de verkoop van de oude pastorie op het Oud Dorp, aangevuld met vrijwillige giften. Na nauwelijks één jaar constructietijd kon pastoor Theodoor Van Herzele er al zijn intrek nemen in juli 1872.

Pastoor Theodoor Van Herzele

Het gebouw is een mooi voorbeeld van een pastorie uit de tweede helft van de 19^de eeuw met een symmetrische opbouw. Het hoofdgebouw is onderkelderd, heeft twee bouwlagen en vijf traveeën. De voor- en achtergevel werden in de eerste helft van de 20^ste eeuw gecementeerd. Aan weerszijden staat een kleine zijaanbouw van één travee, zonder bovenverdieping, onder een weinig hellend half schilddak. Op een paneel op de voorgevel zijn de christelijke symbolen voor geloof (een kruis aan de linkerkant), hoop (een anker aan de rechterkant) en liefde (een hart centraal boven de deur) aangebracht.

Het interieur wordt gekenmerkt door een centrale gang met midden links een haaks aansluitende trapgang. De gang heeft vierkanten vloertegels van zwarte natuursteen en witte marmer in een ruitvormig dambordpatroon aangelegd. In de vergaderzaal staat een zwarte marmeren schoorsteenmantel in neoclassicistische stijl. Het plafond is er afgewerkt met breed geprofileerd lijstwerk. Op beide verdiepingen bleven de originele paneeldeuren bewaard evenals de authentieke dakkapconstructie. Deze pastorie is als monument beschermd sedert 18 maart 2008.

Tot het eind van de jaren ’60 stond voor de pastorie een vrij hoge bakstenen voortuinmuur, met verschillende bomen en planten erin. De achtertuin heeft aan de rechterkant en de achterkant nog de originele bakstenen tuinmuren bewaard. Van in die tuin kon de pastoor snel de sacristie rechts achteraan in de kerk bereiken.

Boven de dubbele achterdeur is een kruismotief uitgewerkt, dat naar de pastorale functie van het gebouw verwijst. De haardvloer in de vergaderzaal is belegd met witte en zwarte vierkanten tegels en de boorden rondom zijn in marmer uitgevoerd. Een vierdelige tussendeur met de voorliggende ontvangstkamer kan worden open geplooid.

De keldervloer is bekleed met vierkanten grijze, natuurstenen tegels. Er zijn naast een afzonderlijke provisiekelder twee wijnkelders met gemetselde rekken.

De houten bordestrap heeft een typisch geprofileerde trappaal en een fijne balusterleuning. De pastorie wordt nu gebruikt voor de vergaderingen van de kerkraad en plaatselijke socio-culturele verenigingen hebben er een archiefruimte.